แจกเคล็ดลับแก้ไขให้ผิวเนียน! หมดปัญหารูเข็ม-ผิวพอง
เคยไหม? ตั้งใจปั้น ตกแต่ง และชุบเคลือบชิ้นงานอย่างดี แต่พอเปิดเตาเห็นผลงานแล้วแทบทรุด เพราะชิ้นงานเต็มไปด้วยจุดเล็กๆ คล้ายโดนเข็มจิ้มหรือร้ายแรงกว่านั้นคือมีตุ่มพองๆ ผิวขรุขระเหมือนฟองอากาศถูกแช่แข็งไว้อยู่เต็มผิวชิ้นงาน
วันนี้ Pottery Clay จะมาชวนเจาะลึกถึงสาเหตุ พร้อมแจกสูตรลับในการรับมือและป้องกันไม่ให้เจ้าตัวร้ายเหล่านี้กลับมาทำลายชิ้นงานของเราอีกค่ะ
รู้จัก "ตัวการ" ที่ทำให้เกิดปัญหา
ทั้ง Pinholes (รูเข็ม) และ Blistering (ผิวพอง) เกิดจากสาเหตุเดียวกัน คือ มีก๊าซหรือฟองอากาศพยายามดันตัวออกจากเนื้อดินหรือน้ำเคลือบ ในจังหวะที่เคลือบกำลังหลอมละลายพอดี
- ถ้าก๊าซดันออกมาแล้วน้ำเคลือบไหลกลับมาปิดตัวไม่ทัน จะกลายเป็นรูเข็ม
- ถ้าก๊าซดันออกมาแต่เคลือบหนาหรือหนืดเกินไปจนก๊าซถูกบล็อกและค้างอยู่ข้างใน จะกลายเป็นผิวพอง
เปิดเตามาเจอทำยังไงดี?
1. เผาซ้ำ (Re-firing) : นำชิ้นงานที่มีปัญหากลับเข้าเตาเผาอีกครั้งในอุณหภูมิเดิมหรือต่ำลงเล็กน้อย แต่ให้เพิ่มเทคนิค Soaking (การแช่อุณหภูมิ) ที่อุณหภูมิสูงสุดประมาณ 15–20 นาที เพื่อเปิดโอกาสให้น้ำเคลือบมีเวลาไหลตัวกลับมาสมานผิวที่แห้งโหว่ให้เนียนเรียบอีกครั้ง
2. การทาเคลือบอุดร่องลึก : ในกรณีที่เป็นรูเข็มลึกมาก ให้ใช้น้ำเคลือบสูตรเดิมผสมน้ำข้นๆ นำไปแต้มหรืออุดบริเวณที่เป็นรูให้เต็ม ทิ้งให้แห้งสนิท แล้วค่อยนำเข้าเตาเผาซ้ำ
ถ้าไม่อยากเจอซ้ำ ให้ลองทำแบบนี้
1. ปรับ "โปรแกรมการเผา" (Firing Cycle)
- เพิ่มเวลาการแช่อุณหภูมิ : เมื่อเตาทำอุณหภูมิไปถึงจุดสูงสุดของเคลือบตัวนั้นแล้ว อย่าเพิ่งตัดไฟทันที ให้แช่อุณหภูมิคงที่ไว้ประมาณ 15–30 นาที น้ำเคลือบที่กำลังเดือดเป็นฟองจะค่อยๆ สงบลงและไหลมาเคลือบผิวจนเรียบเนียน
- ชะลอไฟช่วงเผาดิบ : ช่วงอุณหภูมิ 700 °C – 950 °C เป็นช่วงที่สารอินทรีย์และก๊าซคาร์บอนที่ฝังในดินจะถูกขับออกมามากที่สุด หากเผาดิบช่วงนี้ช้าลง ก๊าซจะระเหยออกไปจนหมด ทำให้เมื่อนำไปเผาเคลือบจะไม่มีก๊าซตกค้างมาปะทุระเบิด
2. ปรับ "เทคนิคการเตรียมงานและชุบเคลือบ"
- เช็ดฝุ่นก่อนชุบเสมอ : หลังจากเผาดิบเสร็จ บนชิ้นงานมักมีฝุ่นดินเล็กๆ เกาะอยู่ ให้ใช้ฟองน้ำหมาดๆ เช็ดออกให้สะอาด เพราะฝุ่นเหล่านี้จะกักอากาศเอาไว้ตอนชุบเคลือบ จนกลายเป็นรูเข็มในที่สุด
- ควบคุมความหนาของเคลือบ : การจุ่มเคลือบหนาเกินไป หรือซ้อนกันหลายๆ ชั้น (โดยเฉพาะเคลือบต่างตระกูล) จะทำให้ก๊าซระเหยออกยาก จนดันขึ้นมาเป็นตุ่มพอง
- เช็คความข้นเหนียวของน้ำเคลือบ : ถ้าน้ำเคลือบข้นเกินไป ฟองอากาศใต้เคลือบจะไม่สามารถดันตัวเองทะลุขึ้นมาได้ ควรผสมน้ำและกรองเคลือบให้ได้ความหนืดที่พอดี
3. ปรับ "วัตถุดิบและเคมี"
- ลดวัตถุดิบที่ปล่อยก๊าซสูง : ในสูตรเคลือบที่ผสมเอง หากมีส่วนผสมของ Calcium Carbonate (Whiting) หรือ Barium Carbonate ในปริมาณมาก วัตถุดิบเหล่านี้จะปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาตอนหลอมสูงมาก ลองปรับสูตรโดยใช้ Wollastonite หรือสารจำพวก Frits แทน เพื่อลดการเกิดก๊าซในตัวเคลือบ
สำหรับใครที่กำลังเจอปัญหานี้อยู่ แนะนำให้เริ่มแก้จากจุดที่ง่ายที่สุดก่อน นั่นคือ ลองเพิ่มเวลา Soaking ตอนเผาเคลือบดูสัก 20 นาทีในเตาถัดไป เพราะเป็นวิธีที่ไม่ต้องเปลี่ยนทั้งสูตรดินและสูตรเคลือบ แต่อาศัยเวลาเพื่อให้เคลือบได้ทำหน้าที่สมานตัวเอง หากทำแล้วผิวงานเนียนขึ้น แสดงว่ามาถูกทางแล้วค่ะ