ไม่อยากพังอ่านตรงนี้! รวมข้อผิดพลาดจากผู้ใช้งาน BOTZ Unidekor พร้อมวิธีแก้
เคยได้ยินไหมคะว่า ในโลกของเซรามิก "เตาเผาคือผู้ตัดแต้ม" ที่แท้จริง เพราะบางครั้งงานที่เคยวาดไว้อย่างสวยงามตอนเป็นดิบ กลับออกมาจากเตาพร้อมปัญหาชวนปวดหัว ไม่ว่าจะเป็นสีซีด เคลือบร่น หรือลวดลายเบลอหายไป
แต่เพื่อไม่ให้ชิ้นงานของคุณต้อง "พัง" ก่อนปัง Pottery Clay ได้รวบรวม 5 ข้อผิดพลาดที่นักปั้นพบบ่อยที่สุดในการใช้ BOTZ Unidekor พร้อมสาเหตุและวิธีแก้ไขอย่างเป็นขั้นตอนมาฝากกันค่ะ
1. ปัญหาสีซีดจาง หรือสีหายไปหลังเผา
เคยไหมที่ตอนทาสีดูสดใสคมชัด แต่พอเผาเสร็จออกมาแล้วสีกลับซีดจางจวนจะกลืนไปกับเนื้อดิน?
สาเหตุที่พบบ่อย คือ ทาสีบางเกินไป เนื่องจาก BOTZ Unidekor มีความเข้มข้นสูง ถ้าผสมน้ำมากเกินไปหรือลากพู่กันบางเกินไป เม็ดสีจะไม่พอกลบผิวชิ้นงาน เพราะแม้สีชุดนี้จะทนความร้อนได้สูงถึง 1250°C แต่สีบางเฉด (โดยเฉพาะกลุ่มสีโทนร้อน เช่น แดง ชมพู ส้ม) อาจเริ่มสลายตัวหรือลดความสดลงเมื่อเผาที่อุณหภูมิสูงจัดในระดับ Stoneware
วิธีแก้ไข มีดังนี้
- ควรทาสีทับกันประมาณ 2–3 ชั้น โดยรอให้ชั้นแรกแห้งหมาดก่อนทาทับ เพื่อให้ได้ความหนาของเม็ดสีที่พอดี
- หากจำเป็นต้องเผาที่อุณหภูมิสูง 1200°C ขึ้นไป แนะนำให้ทำแผ่นทดสอบเฉพาะเฉดสีนั้นๆ ก่อน เพื่อดูการเปลี่ยนแปลงของสี
2. ปัญหาเคลือบร่นบริเวณที่ลงสี
ปัญหานี้จะเห็นชัดเมื่อเผาเคลือบเสร็จแล้ว น้ำเคลือบใสไหลหนีออกจากบริเวณที่วาดลาย ทิ้งให้เห็นผิวสีด้านๆ เปลือยเปล่าเป็นจุดๆ
สาเหตุที่พบบ่อย มี 2 กรณี คือ
- ลงสีหนาเกินไปจนเกิดชั้นฝุ่น หากระบายสีหนาเตอะ เม็ดสีจะกลายเป็นชั้นฝุ่นหนาๆ ขัดขวางไม่ให้น้ำเคลือบใสยึดเกาะกับเนื้อดินด้านล่าง
- พื้นผิวมีคราบไขมันหรือฝุ่น ชิ้นงานบิสก์มีฝุ่นดินหรือคราบน้ำมันจากมือไปเกาะ ทำให้สีและเคลือบไม่เกาะผิวชิ้นงาน
วิธีแก้ไข มีดังนี้
- ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำบิดหมาดเช็ดฝุ่นออกจากชิ้นงานบิสก์ก่อนลงสีเสมอ
- ทาสีให้เรียบเนียน ไม่หนาเป็นก้อน หากเผลอทาหนาเกินไป ให้ใช้พู่กันสะอาดปัดผงสีส่วนเกินออกเบาๆ ก่อนนำไปชุบเคลือบ
3. ปัญหาสีเบลอ ลายเส้นละลายขอบไม่คม
ตั้งใจเขียนลายเส้นคมๆ สไตล์มินิมอล แต่พอเผาเสร็จ ลายเส้นกลับเบลอ ขอบละลายฟุ้ง หรือไหลย้อยจนเสียรูปทรง
สาเหตุที่พบบ่อย มี 2 กรณี คือ
- น้ำเคลือบทำปฏิกิริยากับสี เคลือบใสบางสูตรมีส่วนผสมของฟลักซ์ สูง ซึ่งจะไปละลายเม็ดสีให้วิ่งและไหลไปพร้อมกับน้ำเคลือบในช่วงที่เตาร้อนจัด
- เผาแช่อุณหภูมินานเกินไป (Soaking นานเกินไป) ทำให้สีและเคลือบหลอมละลายรวมกันมากเกินจำเป็น
วิธีแก้ไข มีดังนี้
- เลือกใช้เคลือบใสสูตรที่ระบุว่า "ไม่วิ่ง" หรือเคลือบใสสำหรับงานวาดลายโดยเฉพาะ เช่น เคลือบใสของ BOTZ เอง
- หลีกเลี่ยงการใช้น้ำเคลือบที่มีส่วนผสมของสังกะสี (Zinc-free glaze) ในปริมาณสูงกับสีบางเฉด เพราะสังกะสีมักทำปฏิกิริยาให้สีเปลี่ยนหรือไหลเบลอ
4. ปัญหาผิวเคลือบเป็นฟองอากาศหรือรูเข็ม
ผิวงานเซรามิกมีลักษณะเหมือนรูเข็มเล็ก ๆ หรือเป็นฟองอากาศระเบิดบนพื้นผิวตรงจุดที่มีการลงสี
สาเหตุที่พบบ่อย มี 2 กรณี คือ
- สีหรือดินยังมีความชื้นอยู่ นำชิ้นงานไปชุบเคลือบและเข้าเตาเผาทั้ง ๆ ที่สี Unidekor ที่ทาลงไปขวดยังแห้งไม่สนิท ความชื้นที่ถูกกักไว้จึงดันตัวออกมาตอนเผา
- ก๊าซในสีระเหยออกไม่ทัน เม็ดสีดิบมีการระเหยของก๊าซในข่วงอุณหภูมิต่ำ แต่ถ้าเคลือบใสละลายปิดผิวเร็วเกินไป ก๊าซจะถูกบล็อกและกลายเป็นฟอง
วิธีแก้ไข มีดังนี้
- หลังทาสีเสร็จ ควรรอเพื่อทิ้งไว้ให้แห้งสนิทอย่างน้อยไม่ต่ำกว่าไม่กี่ชั่วโมงหรือทิ้งไว้ข้ามคืน ก่อนจะนำไปเคลือบทับ
- ปรับโปรแกรมการเผาช่วงอุณหภูมิ 100–600°C ให้ช้าลง เพื่อให้ความชื้นและก๊าซต่างๆ ระเหยออกไปให้หมดก่อนที่เคลือบจะเริ่มหลอมปิดผิว
5. ปัญหาสีลอกล่อนออกจากเนื้อดินหลังเผา
เมื่อเปิดเตาออกมา พบว่าสี Unidekor หลุดล่อนออกมาราวกับสีทาบ้านที่เสื่อมสภาพ หลุดติดมือออกมาเป็นแผ่นๆ
สาเหตุที่พบบ่อย คือค่าการหดตัวไม่สัมพันธ์กัน (Incompatibility) ชนิดของดินที่ใช้และเนื้อสี Unidekor มีอัตราการหดตัวต่อนความร้อนที่ต่างกันมากเกินไป มักเกิดกับดินบางประเภทที่มีความเป็นแก้วสูงหรือดินที่หดตัวจัด
วิธีแก้ไข มีดังนี้
- ทำแผ่นทดสอบเคลือบก่อนทุกครั้ง เพราะนี่คือทางรอดที่ดีที่สุดในการเช็กความเข้ากันได้ของ "ดิน + สี + เคลือบ"
- หากพบปัญหานี้กับดินสูตรเดิม ให้ลองเปลี่ยนมาใช้วิธีลงสีแบบ In-glaze (เคลือบก่อนแล้ววาดบนเคลือบดิบ) เพื่อให้เคลือบช่วยยึดและผสานสีให้ติดกับเนื้อผิวชิ้นงานได้ดีขึ้น
การทำงานเซรามิกคือศิลปะที่ต้องอาศัยการสังเกตและเรียนรู้จากข้อผิดพลาด ปัญหาเหล่านี้เป็นเรื่องธรรมชาติที่นักปั้นทุกคนต้องเคยเจอ หากปฏิบัติตามขั้นตอนอย่างถูกต้อง นั่นคือ เช็ดฝุ่นชิ้นงาน > ทาสีหนาพอดี > รอให้แห้งสนิท > เลือกเคลือบใสที่เหมาะสม
ถ้าเพิ่งเริ่มใช้ BOTZ Unidekor อย่าเพิ่งตัดสินว่าสีนั้น "ใช้ยาก" จากการทดลองเพียงครั้งเดียว ลองปรับเพียงตัวแปรเดียวในแต่ละครั้ง แล้วจะเข้าใจพฤติกรรมของสีได้เร็วขึ้น
หากคุณกำลังมองหาตัวช่วย หรืออยากได้คำแนะนำเพิ่มเติมเกี่ยวกับเทคนิคการเผาและการเลือกใช้น้ำเคลือบ แวะมาพูดคุยและเลือกซื้อสินค้าแบรนด์ BOTZ แบบครบครันได้ที่ Pottery Clay นะคะ