Cone 05 vs Cone 5-6 ต่างกันอย่างไร? เลือกใช้แบบไหนให้เหมาะกับงาน

สำหรับคนที่เพิ่งก้าวเข้าสู่โลกของเซรามิก สิ่งหนึ่งที่มักจะสร้างความสับสนให้มากที่สุดก็คือ “ตัวเลขการเผา” หรือที่เรียกกันว่า Cone ที่ทำหน้าที่วัดอุณหภูมิในเตาเผา โดยเฉพาะตัวเลขที่ชวนสับสนอย่าง  Cone 05 และ Cone 5-6 ที่หลายคนเห็นตัวเลขแล้วคิดว่ามันน่าจะใกล้เคียงกัน แต่ในความเป็นจริงแล้ว เลข "0" ตัวเดียวที่เพิ่มขึ้นมาเปลี่ยนแปลงทุกอย่างไปอย่างสิ้นเชิง ทั้งในเรื่องของอุณหภูมิ เนื้อดิน และผลลัพธ์ของน้ำเคลือบค่ะ

วันนี้ Pottery Clay จะพาทุกคนไปเจาะลึกว่า ทั้งสองระดับนี้มีความแตกต่างกันอย่างไรค่ะ

เลข "0" ตัวเดียว... เปลี่ยนชีวิต

กฎเหล็กข้อแรกของคนทำเซรามิกที่ต้องท่องจำให้ขึ้นใจคือ "เลข 0 ข้างหน้าเปรียบเสมือนเครื่องหมายลบ" ยิ่งตัวเลขหลังเลข 0 มากขึ้น อุณหภูมิจะยิ่งต่ำลง ในขณะที่ฝั่งไม่มีเลข 0 ยิ่งตัวเลขมากขึ้น อุณหภูมิจะยิ่งสูงขึ้น

ดังนั้น Cone 05 จึงอยู่ในกลุ่มที่เราเรียกว่า Low-Fire (ไฟต่ำ) ซึ่งใช้อุณหภูมิเฉลี่ยเพียงประมาณ 1030-1045°C เท่านั้น ในขณะที่ Cone 5-6 จะขยับขึ้นไปอยู่ในกลุ่ม Mid-Fire (ไฟกลาง) ซึ่งต้องใช้ความร้อนสูงถึงประมาณ 1190-1220°C

เผาด้วย Cone 05 (ไฟต่ำ) ให้สีสันสดใส แต่เนื้อดินยังหายใจได้

การเผาในระดับ Cone 05 มักจะใช้กับเนื้อดินประเภทเอิร์ทเวนแวร์ (Earthenware) หรือดินเหนียวสีแดงที่คุ้นเคยกันดีอย่างดินเทอร์ราคอตตา (Terracotta) ข้อดีของการเผาไฟต่ำคือ ความร้อนที่ยังไม่สูงจนเกินไปจะไม่ไปทำลายแร่ธาตุที่ให้สีในน้ำเคลือบ ทำให้ได้งานเคลือบที่มีสีสันฉูดฉาด สดใส ตรงปก ควบคุมผลลัพธ์ได้ง่าย และมีเฉดสีแปลกๆ ให้เลือกใช้มากมาย นอกจากนี้ยังประหยัดค่าไฟและช่วยยืดอายุการใช้งานของลวดเตาเผาได้ดีอีกด้วยนะคะ

แต่ข้อจำกัดสำคัญของชิ้นงาน Cone 05 คือ ดินที่อุณหภูมินี้จะยังไม่หลอมละลายจนแน่นสนิท เนื้อชิ้นงานจะยังมีความพรุนตัวสูง สามารถดูดซึมน้ำได้ ถ้านำไปใส่น้ำหรืออาหาร ตัวดินอาจจะดูดความชื้นจนเกิดเชื้อราได้ง่าย งานไฟต่ำจึงมักจะนิยมทำเป็นงานปั้นโชว์ ตุ๊กตาประดับสวน กระเบื้องตกแต่งผนัง หรือจานชามสำหรับวางโชว์มากกว่าการนำมาใช้งานจริงในชีวิตประจำวัน

เผาด้วย Cone 5-6 (ไฟกลาง) แข็งแกร่งดั่งแก้ว ตอบโจทย์สายใช้งาน

เมื่อขยับอุณหภูมิขึ้นมาที่ Cone 5-6 เนื้อดินที่ใช้จะเปลี่ยนเป็นดินสโตนแวร์ (Stoneware) หรือดินพอร์ซเลนบางประเภท ที่อุณหภูมิระดับ 1200°C แร่ธาตุและซิลิกาในเนื้อดินจะเกิดกระบวนการหลอมละลายจนกลายเป็นเนื้อแก้วส่งผลให้เนื้อชิ้นงานมีความหนาแน่นสูง แข็งแกร่ง ทนทานต่อการขูดขีด แตกหักยาก

และที่สำคัญคือ "ไม่ดูดซึมน้ำ" จึงปลอดภัยต่อการนำมาทำภาชนะใส่อาหาร (Food Safe) สามารถเข้าไมโครเวฟและเครื่องล้างจานได้อย่างสบายใจ

แม้ว่าสีสันของ Cone 5-6 อาจจะไม่ฉูดฉาดเท่าไฟต่ำเนื่องจากแม่สีบางตัวถูกความร้อนสูงทำลายไป แต่สิ่งที่จะได้กลับมาคือ เคลือบในระดับนี้จะทำปฏิกิริยากับเนื้อดินอย่างรุนแรง ทำให้เกิดเอฟเฟกต์การไหลเยิ้ม การตกผลึก หรือการเหลือบสีที่นุ่มนวล ลุ่มลึก และมีมิติ เป็นธรรมชาติ ซึ่งเป็นที่ชื่นชอบอย่างมากสำหรับศิลปินและคาเฟ่ต่างๆ ในยุคนี้ค่ะ

ข้อควรระวังที่เป็นกฎเหล็กของการใช้น้ำเคลือบ Cone 05 และ Cone 5-6 คือ ห้ามนำน้ำเคลือบสำหรับ Cone 05 ไปเผาในอุณหภูมิ Cone 5-6 เด็ดขาด เพราะเคลือบจะละลายกลายเป็นน้ำไหลเยิ้มลงมาทำลายแผ่นชั้นวางเตาเผาจนเสียหาย

ในทางกลับกัน ถ้านำเคลือบ Cone 5-6 ไปเผาที่ Cone 05 เคลือบก็จะไม่ละลายและทิ้งผิวสัมผัสที่แห้งสากเหมือนเม็ดทราย ดังนั้นก่อนทาสีเคลือบทุกครั้ง อย่าลืมเช็กป้ายที่ขวดดินและขวดเคลือบให้มั่นใจว่า "Cone ตรงกัน" เพื่อชิ้นงานที่สมบูรณ์แบบที่สุดนะคะ