ในการทำเซรามิก นอกจากเรื่องของ ดิน (Clay) และ น้ำยาเคลือบ (Glaze) แล้ว อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ไม่ควรมองข้ามเลยก็คือ "บรรยากาศภายในเตาเผา" เพราะบรรยากาศตอนเผานี่แหละที่เป็นตัวกำหนดว่า งานเซรามิกของเราจะออกมามีสีสันและพื้นผิวอย่างไร
คนทำเซรามิกส่วนใหญ่อาจจะคุ้นเคยกับคำว่า Oxidation (บรรยากาศแบบออกซิเดชัน) หรือ Reduction (บรรยากาศแบบรีดักชัน) แต่รู้ไหมว่ายังมีอีกบรรยากาศหนึ่งที่เป็นจุดสมดุล นั่นคือ บรรยากาศการเผาไหม้แบบเป็นกลาง (Neutral Atmosphere) วันนี้ Pottery Clay จะพามาเจาะลึกกัน
บรรยากาศการเผาไหม้แบบเป็นกลาง (Neutral Atmosphere) คืออะไร?
Neutral Atmosphere คือ สภาวะภายในเตาเผาที่มีปริมาณ "เชื้อเพลิง" และ "ออกซิเจน" ในสัดส่วนที่พอดีกันอย่างสมบูรณ์ ทำให้เกิดการเผาไหม้ที่สมบูรณ์แบบโดยไม่มีออกซิเจนเหลือทิ้งไว้ และก็ไม่มีเชื้อเพลิงที่ขาดออกซิเจนไปดึงธาตุจากดินและเคลือบ
พูดง่ายๆ ก็คือ เป็นสภาวะที่อยู่ตรงกลางระหว่าง:
- Oxidation Atmosphere: มีออกซิเจนเหลืออยู่อย่างเหลือเฟือ
- Reduction Atmosphere: ออกซิเจนไม่พอ เชื้อเพลิงเลยไป "ชิง" ออกซิเจนมาจากออกไซด์ในดินและเคลือบ
ผลลัพธ์ของ Neutral Atmosphere ต่อสีเคลือบและดิน
การเผาในบรรยากาศเป็นกลางจะมีเสน่ห์เฉพาะตัว และให้ผลลัพธ์ที่นิ่ง เป็นธรรมชาติ ดังนี้:
-
สีเคลือบมีความแม่นยำสูง ออกไซด์ของโลหะที่เป็นตัวให้สี (เช่น ทองแดง, เหล็ก, โคบอลต์) จะไม่ถูกเร่งให้ทำปฏิกิริยากับออกซิเจนส่วนเกิน และไม่ถูกดึงออกซิเจนออก ทำให้สีของเคลือบออกมาใกล้เคียงกับค่ามาตรฐานตามสูตรเคมีที่สุด
-
ได้โทนสีที่เป็นธรรมชาติ เหมาะอย่างยิ่งกับเคลือบที่ต้องการความนุ่มนวล สมดุล ไม่ฉูดฉาดจนเกินไปแบบ Oxidation และไม่เข้มขรึมหรือด่างแบบ Reduction
-
เนื้อดินสม่ำเสมอ ช่วยให้เนื้อดินสุกตัวได้ดีโดยไม่เกิดปัญหาคราบดำ (Black Core) ที่มักเกิดจากการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์
จะควบคุมเตาให้อยู่ในสภาวะ Neutral ได้อย่างไร?
การเลี้ยงบรรยากาศให้อยู่ในสภาวะ Neutral ถือเป็นเทคนิคที่ต้องอาศัยความชำนาญพอสมควร (โดยเฉพาะกับเตาแก๊ส หรือเตาฟืน)
-
ปรับลิ้นเตา (Damper) ให้พอดี ต้องปรับการไหลเวียนของอากาศและช่องระบายควันให้สมดุล ไม่เปิดกว้างเกินไปจนกลายเป็น Oxidation และไม่อุดจนควันทึบกลายเป็น Reduction
-
สังเกตเปลวไฟ เปลวไฟในสภาวะ Neutral มักจะเป็นสีเหลืองนวลถึงสีส้มอ่อนที่ใส ไม่มีควันดำหนาแน่น และไม่มีเสียงฉีดแก๊สที่แรงเกินไป
-
ใช้เตาไฟฟ้าเป็นตัวช่วย หากใช้ เตาเผาไฟฟ้า (Electric Kiln) บรรยากาศโดยทั่วไปจะค่อนไปทาง Oxidation แต่ถ้ามีการควบคุมการระบายอากาศที่เหมาะสม ก็สามารถจำลองสภาวะที่ใกล้เคียงกับ Neutral Atmosphere ได้นิ่งและง่ายที่สุด
การเข้าใจ บรรยากาศการเผาไหม้แบบเป็นกลาง (Neutral Atmosphere) จะช่วยให้คุณมีตัวเลือกในการสร้างสรรค์ชิ้นงานเพิ่มขึ้น หากคุณต้องการงานที่สีเคลือบมีความสม่ำเสมอ ควบคุมคุณภาพได้ง่าย และได้โทนสีที่เป็นธรรมชาติ การเผาแบบ Neutral คือคำตอบที่ไม่ควรมองข้าม
หากคุณกำลังมองหา ดินเซรามิกคุณภาพสูง, น้ำเคลือบสำเร็จรูป หรือต้องการคำแนะนำเรื่อง เตาเผาเซรามิก แวะมาพูดคุยกับเราได้ที่ Pottery Clay เราพร้อมเป็นผู้ช่วยในทุกขั้นตอนงานปั้นของคุณ