โปรโมชั่น

ฟริต (Frit) คืออะไร? วัตถุดิบสำคัญของเคลือบเซรามิก

ฟริต (Frit) คือ วัตถุดิบที่ผ่านการหลอมรวม (Pre-melted Glass) โดยนำแร่หรือสารเคมีหลายชนิด เช่น ซิลิกา (Silica), ฟลักซ์ (Flux) และสารประกอบอื่น ๆ มาหลอมที่อุณหภูมิสูง ก่อนทำให้เย็นอย่างรวดเร็ว แล้วบดเป็นผงละเอียดเพื่อนำไปใช้เป็นส่วนผสมของเคลือบเซรามิก

กระบวนการหลอมนี้ช่วยเปลี่ยนวัตถุดิบบางชนิดที่อาจละลายน้ำหรือมีความเป็นพิษในรูปเดิม ให้มีความเสถียรมากขึ้น ลดการละลายของสารบางชนิด และช่วยให้การผลิตเคลือบมีคุณภาพสม่ำเสมอ

ปัจจุบัน ฟริตเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในอุตสาหกรรมเซรามิกทั่วโลก ทั้งในงานศิลปะและการผลิตเชิงอุตสาหกรรม

ฟริตมีหน้าที่อะไรในงานเซรามิก?

ฟริตมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเคลือบเซรามิก โดยช่วย

  • ทำให้สูตรเคลือบมีความเสถียร
  • ลดการละลายน้ำของวัตถุดิบบางชนิด
  • ช่วยให้เคลือบหลอมตัวได้ในอุณหภูมิที่ต้องการ
  • ควบคุมความเงา ความด้าน และพื้นผิวของเคลือบ
  • เพิ่มความสม่ำเสมอของสีและผิวเคลือบ
  • ช่วยพัฒนาเคลือบปลอดสารตะกั่ว (Lead-Free Glaze)

ฟริตใช้กับการเผาอุณหภูมิใด?

ฟริตสามารถนำไปใช้ได้ทั้งงานเคลือบอุณหภูมิต่ำและอุณหภูมิสูง ขึ้นอยู่กับชนิดของฟริตและสูตรเคลือบ

โดยทั่วไป

  • เคลือบอุณหภูมิต่ำ (Low Fire) ประมาณ Cone 06–04 (999–1060°C)
  • สีบนเคลือบ (Overglaze Decoration) ประมาณ 650–800°C
  • เคลือบอุณหภูมิกลางถึงสูง (Mid-High Fire) ประมาณ Cone 5–10 (1,180–1,305°C)

ผู้ผลิตแต่ละรายจะกำหนดช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสมของฟริตแต่ละชนิดแตกต่างกัน

ประเภทของฟริตที่ใช้ในอุตสาหกรรมเซรามิก

ฟริตสามารถแบ่งออกได้หลายประเภทตามองค์ประกอบทางเคมี โดยที่พบได้บ่อย ได้แก่

1. ฟริตตะกั่ว (Lead Frit)

เป็นฟริตที่ให้ความเงาและหลอมตัวได้ง่าย แต่เนื่องจากมีส่วนผสมของตะกั่ว ปัจจุบันจึงมีการใช้งานลดลงอย่างมาก โดยเฉพาะภาชนะที่สัมผัสอาหาร

2. ฟริตตะกั่ว-โบรอน (Lead Borate Frit)

มีคุณสมบัติหลอมตัวได้ดี ให้ผิวเคลือบเรียบและเงา แต่ยังมีข้อจำกัดด้านความปลอดภัยเช่นเดียวกับฟริตตะกั่ว

3. ฟริตโบโรซิลิเกต (Borosilicate Frit)

เป็นฟริตที่นิยมใช้มากที่สุดในปัจจุบัน

จุดเด่นคือ

  • ไม่มีตะกั่ว (Lead Free)
  • ให้เคลือบใส
  • ความทนทานทางเคมีสูง
  • เหมาะสำหรับภาชนะและงานเซรามิกทั่วไป

ฟริตชนิดนี้เป็นพื้นฐานของเคลือบใสหลายสูตรที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย

4. ฟริตทึบแสง (Opacifying Frit)

ฟริตประเภทนี้มีการเติมสารเพิ่มความทึบ เช่น Zirconium Silicate หรือ Tin Oxide เพื่อให้เคลือบมีลักษณะสีขาวทึบหรือกึ่งทึบ เหมาะสำหรับเคลือบสีขาวและเคลือบสีพาสเทล

หมายเหตุ : ความทึบไม่ได้เกิดจาก "ฟริตโบโรซิลิเกต" เพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับสูตรเคลือบและสาร Opacifier ที่เติมลงไป

ฟริตปลอดสารตะกั่ว (Lead-Free Frit)

ปัจจุบัน ผู้ผลิตวัตถุดิบเซรามิกส่วนใหญ่เลือกใช้ Lead-Free Frit เพื่อให้เคลือบมีความปลอดภัยมากขึ้น โดยเฉพาะงานที่ใช้กับภาชนะอาหาร เครื่องดื่ม และของใช้ในชีวิตประจำวัน

อย่างไรก็ตาม ความปลอดภัยของภาชนะไม่ได้ขึ้นอยู่กับฟริตเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับ สูตรเคลือบ การเผาที่ถูกต้อง และการทดสอบมาตรฐานการละลายของโลหะหนัก ด้วย

เลือกฟริตให้เหมาะกับสูตรเคลือบ

การเลือกฟริตควรพิจารณาหลายปัจจัย เช่น

  • อุณหภูมิการเผา
  • ประเภทของเนื้อดิน
  • ความเงาหรือความด้านของเคลือบ
  • สีของเคลือบ
  • ค่าการขยายตัว (Coefficient of Expansion)
  • ความเข้ากันได้กับสูตรเคลือบ

การเลือกฟริตที่เหมาะสมจะช่วยลดปัญหาเคลือบร้าว (Crazing) เคลือบลอก (Shivering) และเพิ่มคุณภาพของผิวเคลือบ

Pottery Clay พร้อมให้คำแนะนำเรื่องวัตถุดิบเซรามิก

Pottery Clay จำหน่ายวัตถุดิบและอุปกรณ์สำหรับงานเซรามิกครบวงจร พร้อมให้คำแนะนำในการเลือกฟริต เคลือบ และวัตถุดิบต่าง ๆ ให้เหมาะกับการผลิต ทั้งสำหรับผู้เริ่มต้น นักเรียน ศิลปิน และโรงงานเซรามิก

หากต้องการพัฒนาสูตรเคลือบหรือเลือกวัตถุดิบให้เหมาะกับอุณหภูมิการเผา ทีมงาน Pottery Clay พร้อมให้คำปรึกษา