เซรามิกทำจากอะไร? รู้จักประเภทเนื้อดินและเซรามิก 4 ประเภท

อย่างที่เราเคยเล่าให้ฟังไปแล้วว่า เซรามิก (Ceramic) ที่หลายคนคุ้นเคย มักเป็นเซรามิกที่นำมาใช้ในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็น เครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร จาน ชาม แก้ว แจกัน กระถางต้นไม้ รวมถึงของตกแต่งบ้านและงานศิลปะเซรามิกต่าง ๆ

เซรามิกในกลุ่มนี้จัดอยู่ในประเภท เซรามิกแบบดั้งเดิม (Traditional Ceramics) ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์เซรามิกที่ผลิตจากวัตถุดิบธรรมชาติ โดยมีวัตถุดิบหลัก เช่น ดินดำ ดินขาว ดินแดง หินฟันม้า ทราย หินปูน หินผุ ควอตซ์ และแร่ชนิดอื่น ๆ โดยนำวัตถุดิบเหล่านี้มาผสมและผ่านกระบวนการขึ้นรูปและเผาที่อุณหภูมิแตกต่างกัน จนเกิดเป็น เนื้อเซรามิก ที่มีคุณสมบัติเฉพาะตัว

ประเภทของเนื้อดินเซรามิกที่พบได้บ่อย

หากแบ่งตามประเภทของเนื้อผลิตภัณฑ์เซรามิกที่ใช้กันทั่วไป สามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก ได้แก่ พอร์ซเลน (Porcelain), สโตนแวร์ (Stoneware), โบนไชน่า (Bone China) และ เอิร์ธเธินแวร์ (Earthenware) ซึ่งแต่ละประเภทมีความแตกต่างกันทั้งในด้านวัตถุดิบ อุณหภูมิการเผา ความแข็งแรง และการดูดซึมน้ำ

1. พอร์ซเลน (Porcelain)

พอร์ซเลน (Porcelain) เป็นเซรามิกที่ต้องเผาที่อุณหภูมิสูง โดยทั่วไปประมาณ 1,250°C ขึ้นไป เนื้อผลิตภัณฑ์มีความแข็งแรงสูง เนื้อแน่น และมีอัตราการดูดซึมน้ำต่ำมากจนใกล้เคียงศูนย์ จึงเหมาะกับผลิตภัณฑ์ที่ต้องการความละเอียด แข็งแรง และมีความสวยงาม เช่น เครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร ชุดชา หรือของตกแต่งคุณภาพสูง

2. สโตนแวร์ (Stoneware)

สโตนแวร์ (Stoneware) เป็นเซรามิกที่เผาที่อุณหภูมิปานกลางถึงค่อนข้างสูง โดยทั่วไปประมาณ 1,150–1,200°C มีความแข็งแรงและเนื้อแน่น เหมาะสำหรับการใช้งานในชีวิตประจำวัน โดยมีอัตราการดูดซึมน้ำต่ำกว่าเอิร์ธเธินแวร์ แต่โดยทั่วไปยังสูงกว่าพอร์ซเลน ทั้งนี้ค่าการดูดซึมน้ำที่แท้จริงขึ้นอยู่กับสูตรเนื้อดินและอุณหภูมิการเผา

ด้วยคุณสมบัติที่แข็งแรงและใช้งานได้หลากหลาย ดินสโตนแวร์ จึงเป็นหนึ่งในเนื้อดินที่ได้รับความนิยมอย่างมากในงานปั้นเซรามิกและงานเครื่องปั้นดินเผา

3. โบนไชน่า (Bone China)

โบนไชน่า (Bone China) เป็นเซรามิกที่มีส่วนผสมของ เถ้ากระดูก (Bone Ash) ซึ่งช่วยให้เนื้อผลิตภัณฑ์มีความขาวละเอียดและมีความโปร่งแสงเมื่อทำเป็นชิ้นงานบาง ๆ อีกทั้งยังมีความแข็งแรงและการดูดซึมน้ำต่ำ จึงมักนำไปผลิตเป็นเครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร ชุดจานชาม และเครื่องลายครามที่มีความประณีต

4. เอิร์ธเธินแวร์ (Earthenware)

เอิร์ธเธินแวร์ (Earthenware) เป็นเซรามิกที่เผาที่อุณหภูมิไม่สูงมาก โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 900–1,100°C เนื้อดินมีความพรุนและมีอัตราการดูดซึมน้ำค่อนข้างสูง เมื่อเทียบกับพอร์ซเลนและสโตนแวร์ จึงมีความแข็งแรงน้อยกว่า แต่มีจุดเด่นที่สามารถสร้างพื้นผิวและสีสันได้หลากหลาย

เอิร์ธเธินแวร์จึงเป็นเนื้อดินที่ได้รับความนิยมในงาน เครื่องปั้นดินเผา งานปั้นเซรามิก งานศิลปะ และงานตกแต่ง โดยเฉพาะชิ้นงานที่ต้องการเสน่ห์ของพื้นผิวและสีของดินตามธรรมชาติ

หมายเหตุ : อุณหภูมิการเผาและค่าการดูดซึมน้ำของเซรามิกแต่ละประเภทอาจแตกต่างกันตามสูตรวัตถุดิบและกระบวนการผลิต ดังนั้นตัวเลขที่กล่าวถึงจึงเป็นค่าประมาณเพื่อช่วยให้เข้าใจภาพรวมของเซรามิกแต่ละประเภท

ครั้งต่อไปที่ได้ยินคำว่า "เซรามิก" ลองนึกให้กว้างกว่าเดิม เพราะวัสดุชนิดนี้อยู่ใกล้ตัวเรามากกว่าที่คิด และยังมีเรื่องราวให้เราเรียนรู้อีกมากมายเลยค่ะ