9 เทคนิคเครื่องปั้นดินเผาจีนสุดอัศจรรย์ที่ไม่ได้มีแค่ลายคราม

พอร์ซเลนจีน (Chinese Porcelain) คือสุดยอดงานหัตถศิลป์ที่ได้รับการยอมรับในระดับโลกมานานแล้วนะคะ แต่คนส่วนใหญ่จะคุ้นเคยกับคำว่า "เครื่องลายคราม" ที่โดดเด่นด้วยสีน้ำเงินและสีขาว แต่ความจริงแล้ว ช่างฝีมือจีนได้คิดค้นเทคนิคการลงสีและการเคลือบผิวพอร์ซเลนไว้อย่างหลากหลายและซับซ้อน โดยแบ่งออกเป็น 9 เทคนิคหลักที่สะท้อนถึงความก้าวหน้าทางเคมีเคลือบและศิลปะชั้นสูง

1. หลิงหลง (玲珑)

หลิงหลง (Linglong) หรือที่ชาวตะวันตกเรียกว่า "ลายเม็ดข้าว" คือเทคนิคการเจาะฉลุเนื้อดินพอร์ซเลนให้เป็นลวดลายโปร่งทะลุ ก่อนนำไปชุบน้ำเคลือบใส เมื่อผ่านการเผา น้ำเคลือบจะเข้าไปเติมเต็มช่องว่างเหล่านั้น ทำให้เกิดเป็นช่องโปร่งแสงที่แสงสามารถส่องผ่านได้

2. ชิงฮวา (青花)

ชิงฮวา (Qinghua) เป็นการวาดลวดลายลงบนเนื้อดินด้วยสีที่มีส่วนผสมของแร่โคบอลต์ จากนั้นจึงเคลือบทับด้วยน้ำเคลือบใสและนำไปเผาไฟสูง ทำให้ลวดลายสีน้ำเงินสดฝังตัวอยู่ใต้ชั้นเคลือบอย่างถาวร ไม่หลุดลอก

3. โต้วไฉ (斗彩)

โต้วไฉ (Doucai) เป็นเทคนิคที่รวมการลงสีทั้ง "ใต้เคลือบ" และ "บนเคลือบ" เข้าด้วยกัน โดยช่างจะวาดเส้นโครงร่างด้วยสีโคบอลต์ใต้เคลือบและนำไปเผาไฟสูงก่อน จากนั้นจึงนำมาลงสีอีนาเมลเติมเต็มในช่องว่างบนผิวเคลือบ แล้วนำไปเผาซ้ำในอุณหภูมิต่ำ เกิดเป็นลวดลายที่มีสีสันตัดกัน

4. โหย่วหลี่หง (釉里红)

โหย่วหลี่หง (Youlihong) ใช้หลักการเดียวกับลายคราม แต่เปลี่ยนจากโคบอลต์มาใช้สารประกอบทองแดง (Copper Oxide) วาดลวดลายใต้ชั้นเคลือบใส เทคนิคนี้ขึ้นชื่อเรื่องความยากในการควบคุมบรรยากาศและอุณหภูมิในเตาเผา หากไฟพอดีจะได้สีแดงทับทิมที่งดงาม แต่หากอุณหภูมิคลาดเคลื่อนสีอาจซีดจางหรือกลายเป็นสีเทา

5. ชิงฮวาโหย่วหลี่หง (青花釉里红)

ชิงฮวาโหย่วหลี่หง คือการนำความยากของทั้งสองเทคนิคมารวมไว้ในชิ้นงานเดียว โดยใช้ทั้งแร่โคบอลต์ที่ให้สีน้ำเงินและสารประกอบทองแดงที่ให้สีแดงวาดลวดลายใต้ชั้นเคลือบเดียวกัน เนื่องจากแร่ทั้งสองชนิดต้องการสภาวะการเผาที่ต่างกัน ชิ้นงานที่สีติดสมบูรณ์ทั้งคู่จึงถือเป็นงานระดับมาสเตอร์พีซที่น่าลองสักครั้ง

6. ฝ่าหลางไฉ (珐琅彩)

ฝ่าหลางไฉ (Falangcai) เป็นเทคนิคการลงสีอีนาเมลเนื้อละเอียดลงบนผิวพอร์ซเลนที่ผ่านการเคลือบและเผามาแล้ว ซึ่งเดิมทีพัฒนาขึ้นเพื่อใช้ในราชสำนักโดยเฉพาะ จุดเด่นคือการให้สีสันที่สดใส แวววาวและมีความนูนมีมิติคล้ายงานลงยา

7. เฟิ่นไฉ (粉彩)

เฟิ่นไฉ (Fencai) หรือที่รู้จักในชื่อ Famille Rose พัฒนาต่อยอดมาจากฝ่าหลางไฉ จุดเด่นคือการใช้ สีขาวทึบแสง (Arsenic White) ทารองพื้นหรือผสมลงในเนื้อสีก่อนเกลี่ยลงบนชิ้นงาน ทำให้ช่างสามารถไล่เฉดสีจากเข้มไปอ่อนได้อย่างนุ่มนวลและดูมีมิติสมจริงมากกว่าการลงสีแบบดั้งเดิม

8. ฉือจิน (瓷金)

ฉือจิน (Cijin) คือการผสานงานเครื่องเขินเข้ากับงานเซรามิก โดยช่างจะนำยางรักมาวาดเป็นลวดลายลงบนผิวพอร์ซเลนที่เผาเสร็จแล้ว จากนั้นจึงปิดทับด้วยแผ่นทองคำเปลวแท้อย่างประณีต ช่วยเพิ่มความหรูหราและมูลค่าให้กับชิ้นงาน

9. เหยาเปี้ยน (窑变)

เหยาเปี้ยน (Yaobian) หรือ "การเปลี่ยนแปลงในเตาเผา" เป็นเทคนิคที่พึ่งพาปฏิกิริยาทางเคมีของแร่ธาตุในน้ำเคลือบ ความร้อน และบรรยากาศภายในเตาเผาทำให้เกิดการไหลตัวและเปลี่ยนเฉดสีอย่างคาดเดาไม่ได้ ส่งผลให้ชิ้นงานแต่ละชิ้นมีลวดลายเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ไม่สามารถทำซ้ำได้

ชอบเทคนิคไหน ลองนำไปทำกันดู ไม่แน่นะคะว่า คุณอาจจะกลายเป็นมือโปรในการสร้างเครื่องปั้นดินเผาจีนสุดอัศจรรย์อีกคนในประเทศไทย